ชื่อท้องถิ่น : เก็ดส้าน (ใต้); ซีและ, ตูแลอาแย (มลายู-นราธิวาส) ชื่อวิทยาศาสตร์ : Olea brachiata (Lour.) Merr. ชื่อวงศ์ : OLEACEAE
กระดูกไก่ เป็นไม้พุ่มถึงไม้ยืนต้นขึ้นในที่โล่งแจ้ง พื้นที่ลุ่มชายทะเลตามเชิงเขา ไหล่เขา และตามขอบพรุ มีเขตการกระจายพันธุ์ทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ตะวันออกเฉียงใต้ และภาคใต้ของประเทศไทย ในต่างประเทศพบที่จีนตอนใต้ กัมพูชา มาเลเซียและอินโดนีเซีย ออกดอกระหว่างเดือน มกราคม-เมษายน สูง ๑-๑๐ เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มทรงสูง เปลือก เรียบ สีขาวเทา กิ่งอ่อน ยอดอ่อน และช่อดอกมีขนประปราย ใบ เดี่ยว เรียงตรงข้ามกัน แผ่นใบรูปรีแกมรูปหอก ยาว ๕-๑๐ (-๑๒.๕) เซนติเมตร กว้าง ๓-๕ (-๖) เซนติเมตร ผิวใบเกลี้ยงทั้งสองด้าน ใบแห้งด้านบนสีเทาแกมเขียว ด้านล่างสีน้ำตาลเทาถึงน้ำตาลแดง ปลายใบเรียวแหลม โคนใบสอบ ขอบใบเรียบ หรือหยักทางด้านปลาย เส้นแขนงใบ ๕-๗ (-๑๐) คู่ ก้านใบยาว ๕-๑๐ มิลลิเมตร ดอก เล็ก สีเขียวอ่อนถึงเหลืองนวล ออกเป็นช่อแยกแขนงตามง่ามใบและปลายกิ่ง ยาว ๑.๐-๒.๕ เซนติเมตร ผล แก่สีม่วงคล้ำถึงดำ รูปไข่กลับ ถึงค่อนข้างกลม ยาว ๕-๗ มิลลิเมตร กว้าง ๔-๕ มิลลิเมตร มี ๑ เมล็ด ต้นกระดูกไก่นี้มี ๒ ชนิด คือ กระดูกไก่ขาว และกระดูกไก่ดำ ลักษณะใบต้นและอื่น ๆ คล้าย ๆ กัน ทั้งสองชนิด ส่วนที่แตกต่างกันคือ ยอดอ่อน ยอดอ่อนของต้นกระดูกไก่ดำนั้นจะมีสีดำหรือสีคล้ำ ๆ
ลำต้นที่แห้ง นิยมนำมาเป็นกิ่งไม้ประดับด้วยดอกไม้ประดิษฐ์ ใบ ตำผสมกับอย่างอื่น คั้นเอาน้ำดื่ม กาก พอกแผลแก้พิษงู ต้มกินน้ำแก้ช้ำใน ปวดข้อ ทาแก้โรคผิวหนัง ราก ต้มผสมตัวยาอื่น แก้ปวดเมื่อย โรคเหน็บชา ขับปัสสาวะ (ชวลิต นิยมธรรม , พ่วง บุษรารัตน์)
